Hoe kun je werken aan je persoonlijke ontwikkelpunten? Iedereen heeft ontwikkelpunten Wanneer je je voorbereidt op een selectie voor een pilotenopleiding, denk je waarschijnlijk vooral na over je sterke eigenschappen. Je wilt laten zien dat je gemotiveerd bent, goed kunt samenwerken, verantwoordelijkheid neemt en onder druk kunt functioneren. Maar er is nog een andere kant van persoonlijke ontwikkeling: je ontwikkelpunten. Wat vind je lastig? Welk gedrag kan je soms in de weg zitten? En hoe ga je daarmee om? Het vermogen om kritisch naar jezelf te kijken is een belangrijk onderdeel van persoonlijke ontwikkeling. Wat is een ontwikkelpunt? Een ontwikkelpunt is een aspect van je gedrag, kennis of vaardigheden waarin je jezelf verder kunt ontwikkelen. Dat betekent niet automatisch dat je ergens slecht in bent. Soms is een ontwikkelpunt juist verbonden aan een eigenschap die je ook als kwaliteit beschouwt. Neem bijvoorbeeld perfectionisme. Een perfectionistisch persoon werkt vaak nauwkeurig, heeft oog voor details en stelt hoge eisen aan zichzelf. Dat kan heel waardevol zijn. Maar dezelfde eigenschap kan ook doorschieten. Je kunt te lang blijven controleren, moeite hebben met het loslaten van werkzaamheden of onnodig veel tijd besteden aan details. Een kwaliteit kan dus ook een valkuil worden. De kernkwadranten van Ofman Een handig hulpmiddel om je eigen kwaliteiten en valkuilen te onderzoeken, is het kernkwadrant van Daniel Ofman. Het model bestaat uit vier onderdelen: Kernkwaliteit Een positieve eigenschap die van nature bij je past. Valkuil De doorgeschoten vorm van die kwaliteit. Uitdaging Het gedrag waarmee je de valkuil in balans kunt brengen. Allergie Gedrag van anderen waar je je sterk aan kunt ergeren, vaak omdat het tegenovergesteld is aan je eigen kwaliteit. Een voorbeeld: behulpzaamheid Kernkwaliteit: behulpzaam. Valkuil: jezelf te veel wegcijferen en te veel verantwoordelijkheid overnemen. Uitdaging: grenzen stellen en anderen zelf verantwoordelijkheid laten nemen. Allergie: onverschilligheid. Een ander voorbeeld: Kernkwaliteit: daadkracht. Valkuil: impulsiviteit. Uitdaging: eerst informatie verzamelen en anderen betrekken. Allergie: besluiteloosheid. Het kernkwadrant helpt je om te ontdekken dat eigenschappen niet uitsluitend goed of slecht zijn. Het gaat vooral om de balans. Hoe ontdek je je eigen ontwikkelpunten? 1. Kijk terug op concrete situaties Denk aan momenten waarop iets niet goed verliep. Misschien ontstond er een conflict tijdens een groepsopdracht. Misschien kreeg je kritiek op je werk of liep een planning niet zoals je had verwacht. Vraag jezelf af:
Wat gebeurde er?
Hoe reageerde ik?
Waarom reageerde ik zo?
Wat was het effect van mijn gedrag?
Wat had ik anders kunnen doen?
Probeer niet direct een oordeel over jezelf te vormen. Onderzoek eerst wat er daadwerkelijk gebeurde. 2. Vraag feedback aan anderen Je ziet je eigen gedrag niet altijd zoals anderen dat ervaren. Vraag daarom aan mensen die je goed kennen hoe zij jou ervaren. Bijvoorbeeld:
Wat vind je een sterke eigenschap van mij?
Wanneer vind je mijn gedrag lastig?
Hoe reageer ik wanneer ik onder druk sta?
Wat zou ik volgens jou kunnen verbeteren?
Probeer open te luisteren naar de antwoorden. Het kan zijn dat je bepaalde feedback niet direct herkent. Dat is niet erg. Vraag door en probeer te begrijpen waarop de ander zijn oordeel baseert. 3. Herken terugkerende patronen Misschien merk je dat je in verschillende situaties hetzelfde gedrag laat zien. Je neemt bijvoorbeeld vaak de leiding, vindt het lastig om fouten toe te geven of wilt graag alles zelf oplossen. Dat zijn interessante patronen om te onderzoeken. Vraag jezelf af waarom je op die manier reageert en in welke situaties dat gedrag effectief of juist minder effectief is. Van inzicht naar ontwikkeling Het herkennen van een ontwikkelpunt is een eerste stap. Maar uiteindelijk wil je er ook iets mee doen. Daarvoor kun je een eenvoudig stappenplan gebruiken. Stap 1 – Beschrijf het gedrag Wat doe je precies? Bijvoorbeeld: tijdens groepsopdrachten neem ik vaak het initiatief en verdeel ik de taken. Stap 2 – Onderzoek het effect Wat is het gevolg van dat gedrag? Bijvoorbeeld: de groep komt snel op gang, maar soms krijgen anderen onvoldoende ruimte om hun ideeën in te brengen. Stap 3 – Bepaal je uitdaging Wat zou je anders kunnen doen? Bijvoorbeeld: voordat ik met een oplossing kom, eerst de ideeën van anderen verzamelen. Stap 4 – Maak het concreet In welke situatie ga je hiermee oefenen? Bijvoorbeeld: tijdens het volgende groepsproject stel ik eerst vragen en vat ik de verschillende ideeën samen voordat ik een voorstel doe. Stap 5 – Evalueer Wat ging goed? Wat vond je lastig? Wat wil je de volgende keer anders aanpakken? Op deze manier wordt persoonlijke ontwikkeling concreet en meetbaar. Ontwikkelpunten tijdens de selectie van een pilotenopleiding Tijdens de selectie van een pilotenopleiding kan het waardevol zijn om inzicht te hebben in je eigen kwaliteiten en ontwikkelpunten. Niet omdat je jezelf moet presenteren als iemand zonder tekortkomingen, maar omdat zelfreflectie je helpt om je eigen gedrag beter te begrijpen. Denk bijvoorbeeld na over situaties waarin je:
Een fout hebt gemaakt.
Kritiek hebt gekregen.
Een conflict hebt opgelost.
Onder tijdsdruk moest presteren.
Met iemand moest samenwerken die anders dacht.
Verantwoordelijkheid moest nemen.
Een moeilijke beslissing moest nemen.
Kun je uitleggen wat je deed en waarom? En kun je aangeven wat je daarvan hebt geleerd? Dat is veel waardevoller dan het uit je hoofd leren van een lijstje met sterke en zwakke eigenschappen. Tot slot: ontwikkeling stopt nooit Persoonlijke ontwikkeling is geen project dat je op een bepaald moment afrondt. Je leert voortdurend nieuwe dingen over jezelf. Nieuwe ervaringen, feedback en uitdagingen kunnen ervoor zorgen dat je anders naar je eigen gedrag gaat kijken. Juist de bereidheid om te blijven leren is belangrijk. Bij Blauw Boven helpen we kandidaten om hun kwaliteiten, valkuilen en ontwikkelpunten beter te herkennen. Niet om een ideaalbeeld te creëren, maar om inzicht te krijgen in wie je bent en hoe je jezelf verder kunt ontwikkelen. Want jezelf kennen is een belangrijke basis voor professioneel functioneren.
